Үзбәкстан

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Үзбәкстан Республикаһы
O'zbekiston, Ўзбекистон, O'zbekiston Respublikasi, Ўзбекистон Республикаси[1]
Flag of Uzbekistan.svg Үзбәкстан гербы
Флаг Герб
Гимн: «Serquyosh hur o'lkam (Мой солнечный и свободный край)»
Узбекистан на глобусе.svg
Үҙаллылыҡ датаһы 31 август 1991 йыл ( СССР)
Рәсми тел үзбәк
Баш ҡала Ташкент
Эре ҡалалар Ташкент, Сәмәрҡәнд, Наманган, Фәрғәнә, Бохара, Әндижан, Нуҡус
Идара итеү төрө президентская республика[2]
Президент
Премьер-министр
Председатель сената
Шавкат Мирзиёев
Абдулла Арипов
Нигматилла Юлдашев
Дәүләт дине Ислам
Территория
• Бөтәһе
• % һыу өҫтө
56
447 400[3] км²
4,9
Халыҡ
• Һаны (2017)
• Халыҡ тығыҙлығы

32 345 000[4] чел. (41)
72 чел./км² (64)
ВВП (ППС)
  • Бөтәһе (2015)

188.329 млрд. долл.
Валюта һум (UZS, код 860)
Интернет-домен .uz[d]
Код ISO UZ
МОК коды UZB
Телефон коды +998
Сәғәт бүлкәте UTC+5

Үзбәкстан (үзб. O'zbekiston, Ўзбекистон), йәки Үзбәкстан Республикаһы (үзб. O'zbekiston Respublikasi, Ўзбекистон Республикаси) — Үҙәк Азиялағы дәүләт. Төньяҡ-көнсығышта, төньяҡта һәм төньяҡ-көнбайышта Ҡаҙағстан, көньяҡта Афғанстан, көнсығышта Ҡырғыҙстан, көньяҡ-көнбайышта һәм көньяҡта Төркмәнстан, көньяҡ-көнсығышта Тажикстан менән сиктәш.

Административ бүленеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Республикала 12 өлкә, 1 республика, шул иҫәптән республика ҡарамағындағы бер ҡала (Ташкент) иҫәпләнә.

Үзбәкстандың административ бүленеше
Төбәк Административ үҙәк Майҙаны (км²) Халҡы
1 Әндижан өлкәһе Әндижан 4 240 2 857 300
2 Бохара өлкәһе Бохара 39 400 1 785 400
3 Жизак өлкәһе Жизак 20 500 1 250 100
4 Ҡашҡадаръя өлкәһе Карши 28 400 2 958 900
5 Навои өлкәһе Навои 110 800 913 200
6 Наманган өлкәһе Наманган 7 900 2 554 200
7 Сәмәрҡәнд өлкәһе Сәмәрҡәнд 16 800 3 584 600
8 Сурхандаръя өлкәһе Термез 20 800 2 358 300
9 Һырдаръя өлкәһе Гөлстан 5 100 777 100
10 Ташкент өлкәһе Нурафшон 15 300 2 644 400
11 Фәрғәнә өлкәһе Фәрғәнә 6 800 3 564 800
12 Хәрәзем өлкәһе Гүргәнж 6 300 1 715 600
13 Ҡарағалпаҡстан Республикаһы Нуҡус 166 600 1 791 100
16 Ташкент — республика ҡарамағындағы ҡала 335 2 371 300

Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дөйөм эске продуктта ауыл хужалығы өлөшө 25,9%, сәнәғәт өлөшө 13,2%, хеҙмәт күрһәтеү тармағы өлөшө 60,9 процентты тәшкил итә.

Төп экспорт партнерҙары — Ҡытай(25%), Швейцария(22%), Ҡаҙаҡстан(16%), Рәсәй(14%), Төркиә(13%), Франция (2,1%), Украина (1,2%).

Экспортлана торған тауарҙар — ҡиммәтле металдар (алтын), текстиль (элгән еп, сей мамыҡ, футболкалар, һ.б.), нефть һәм газ, металдар (баҡыр, тутыя), аҙыҡ-түлек, машиналар, химия (радиоактив матдәләр, азот ашламалары, һ.б.), һ.б.

Төп импорт партнерҙары — Рәсәй(25%), Ҡытай (21%), Көньяҡ Корея (16%), Ҡаҙаҡстан (8,3%), Германия (4,9%), Төркиә (4,8%), Украина (2,4%), Италия (1,6%), Һиндстан.

Импортланған тауарҙар — һауа һурғыстар, телефондар, төҙөлөш машиналары, транспорт (автомобил өлөштәре, йөк автомобилдәре, осҡостар, бурлаҡтар, тракторҙар), металдар (тимер махсуслаштырыу, алюминий, химия махсуслаштырып (дарыуҙар, ҡан, һ.б.), минераль махмутлар, пластмасса һәм каучук, ағас эшләнмәләре, аҙыҡ-түлек (он, бойҙай, сәй, һ.б.), текстиль, кизе-мамыҡтан тегелгән әйберҙәр.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Названия государства «Республика Узбекистан» и «Узбекистан» по конституции равнозначны.
  2. Атлас мира: Максимально подробная информация. Рук. проекта: А. Н. Бушнев, А. П. Притворов.— М.:АСТ, 2017.— С.40
  3. Книга фактов ЦРУ
  4. Население Узбекистана приблизилось к 33 млн. человек. Государственный комитет Республики Узбекистан по статистике

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]