Сталин Иосиф Виссарионович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Иосиф Виссарионович Сталин
Иосиф Виссарионович Джугашвили
груз. იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი
Иосиф Виссарионович Сталин
Флаг
1-й СССР Министрҙар Советы председателе
19 март 1946 — 5 март 1953
Предшественник: Вазифа раҫланған; СССР Халыҡ Комиссарҙары Советы председателе
Преемник: Георгий Максимилианович Маленков
Флаг
1-й СССР Ҡораллы Көстәре Халыҡ комиссары
25 февраль 1946 — 3 март 1947
Предшественник: Вазифа раҫланған; СССР-ҙың Оборона Халыҡ комиссары
Преемник: Николай Александрович Булганин
15 март 1946 — СССР Ҡораллы Көстәре министры
Флаг
3-й СССР Оборона Халыҡ комиссары
19 июль 1941 — 25 февраль 1946
Предшественник: Семён Константинович Тимошенко
Преемник: Вазифа бөтөрөлә; СССР Оборона Халыҡ комиссары
Флаг
4-й СССР Халыҡ комиссарҙары Советы председателе
6 май 1941 — 15 март 1946
Предшественник: Вячеслав Михайлович Молотов
Преемник: Вазифа бөтөрөлә; СССР Халыҡ комиссарҙары Советы председателе
Флаг
1-й РСФСР эшсе-крәҫтиәндәр инспекцияһы Халыҡ комиссары
24 февраль 1920 — 25 апрель 1922
Предшественник: Вазифа раҫлана; РСФСР дәүләт контроле халыҡ комиссары
Преемник: Александр Дмитриевич Цюрупа
Флаг
2-й РСФСР дәүләт контроле халыҡ комиссары
30 март 1919 — 7 февраль 1920
Предшественник: Ландер, Карл Иванович
Преемник: Вазифа бөтөрөлә; РСФСР эшсе-крәҫтиәндәр инспекцияһы Халыҡ комиссары
Флаг
1-й РСФСР милләт эштәре буйынса Халыҡ комиссары
26 октябрь (8 ноябрь1917 — 7 июль 1923
Предшественник: Вазифа бөтөрөлә
Преемник: Вазифа бөтөрөлә
Флаг
1-й ЦК ВКП(б) Генераль секретары
3 апрель 1922 — 10 февраль 1934
Предшественник: Вазифа булдырыла
Преемник: Вазифа бөтөрөлә
 
Дине: Атеизм
Тыуған: 21 декабрь 1879({{padleft:1879|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})
Гори, Тифлисс губернаһы, Рәсәй империяһы
Үлгән: 5 март 1953({{padleft:1953|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:5|2|0}}) (73 йәш)
Волынское, Кунцев районы, Мәскәү өлкәһе, СССР
Ерләнгән: В. И. Ленина һәм И. В. Сталин мавзолейы (1953—1961); Кремль стенаһында некрополь (1961)
Исеме: груз. იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი
Атаһы: Виссарион Иванович Джугашвили
Әсәһе: Екатерина Георгиевна Геладзе
Ҡатыны: Сванидзе Екатерина Семёновна (1904—1907)
Аллилуева Надежда Сергеевна (1919—1932)
Балалары: улдары: Яков (1907—1943) и Василий (1921-1962)
дочь: Светлана (1926—2011)
приёмный сын: Артём (1921-2008)
Партия: КПСС (18981953)
Образование: Тбилисская духовная семинария[d]
Горийское духовное училище[d]
 
Военная служба
Годы службы: 19181922
19411953
Принадлежность: Рәсәй Совет Федератив Социалистик Республикаһы РСФСР
Совет Социалистик Республикалар Союзы СССР
Звание: Ҡалып:СССР, Генералиссимус
Командовал: РВСР ағзаһы (1918—1922)
Төньяҡ Кавказ хәрби округы (1918)
Көньяҡ фронта хәрби революцион советы председателе (1918)
СССР Ҡораллы Көстәренң Главнокомандующийы (1941 йылдан)
СССР)
 
Автограф: Stalin Signature.svg
 
Награды:

Ио́сиф Виссарио́нович Ста́лин (ысын фамилияһы — Джугашви́ли, груз. იოსებ ჯუღაშვილი; 6 [18] декабрь 1878 (рәсми мәғлүмәт буйынса 9 (21) декабрь 1879(18791221)), Гори, Тифлис губернаһы, Рәсәй империяһы — 5 март 1953, Волынское, Кунцев районы, Мәскәү өлкәһе, СССР) Рәсәй империяһы — революционер, совет сәйәси, дәүләт, хәрби һәм партия эшмәкәре; Халыҡ-ара коммунистик һәм эшселәр хәрәкәте эшмәкәре, марксисм-ленинизмдың теоретигы һәм пропагандисы.

Сталин йәшәгән осорҙа уның 1934 йылға тиклем яҙылған әҫәрҙәре 13 томда нәшер ителә. 1920 йылдарҙың аҙағынан 1953 йылда үлгәнгә тиклем СССР-ҙың алыштырғыһыҙ етәксеһе.

Сталин хакимлек иткән дәүерҙә СССР һәм донъя тарихында мөһим ваҡығалар була: индустриалләштереү, коллективлаштырыу, кулакты юҡҡа сығарыу, ҙур террор, репрессиялар, халыҡтарҙы депортациялау, ГУЛаг лагерҙары булдырыу, 1932—1933 йылдарҙағы аслыҡ, Финляндияға баҫып инеү, СССР-ҙы Милләттәр Лигаһынан сығарыу, Ҡыҙыл Армияла репрессиялар, Икенсе донъя һуғышы, Көнбайыш Европа һәм Көнсығыш Азия илдәрендә социалистик ҡоролош төҙөү, шәхес культы, тоталитаризм диктатураһы[1], совет атом бомбаһын эшләү, һалҡын һуғыш башланыу.

Һаналған ваҡиғалар буйынса йәмғиәт фекере төрлөлөгө һәм күп осраҡта ҡапма-ҡаршылығы менән айырыла.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Большой энциклопедический словарь. / Под ред. А. М. Прохорова. 2-е изд. — М.: Норинт, 2004. ISBN 5-7711-0004-8

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]